Klimkowka 01Klimkówka to duża i stara wieś pomiędzy Rymanowem a Iwoniczem, rozciągnięta jest wzdłuż potoku Flora. Najstarsze zachowane dokumenty mówią, że wieś powstała w XIV w. na prawie niemieckim, do niemieckiej narodowości należała też część pierwszych osadników. W tamtym czasie napływ kolonistów z Niemiec lub Śląska uwidoczniał się w ojkonimii, czyli nazwach miejscowości lub ich części, oraz w antroponimii - nazewnictwie osobowym. Przykładowo ówczesny Królik (Polski) to Iohanne, a Jasionka - Bischofswald. Źródła z XV stulecia podają w Klimkówce niemieckie imiona i nazwiska, np. Cloze Peschken (1456 r.), Mathis Croker (1460 r.), Stephanus Kroker, Iakubus Kroker (1518 r.).

Pomimo znacznego udziału obcego komponentu w strukturze ludności omawianej wsi, jej nazwa jest w całości słowiańska. Najstarsze zapisy to Clymkowa (1436 r.) i Clymkowa Wolia alias Clikmkowka (1518 r.). Miana te wywodzą się do nazwy osobowej Klimek lub Klimko (Kłymko). To może wskazywać, że osada istniała wcześniej, czyli w czasach ruskich. Jeżeli tak było, to nazwa wsi mogła brzmieć wówczas Kli(y)mkiwka lub Kłymkiwka, odpowiednio od wyjściowych nazw osobowych: Kli(y)mko lub Kłymko.

Ksiądz Jan Rąb (1981, s. 12) podaje, że według tradycji pierwotna nazwa osady brzmiała Klękówka i nawiązywała do przekazu, że przed wyoranym w polu krzyżem uklękły woły. Krzyż ten z cudownym wizerunkiem Pana Jezusa znajduje się do dzisiaj w drewnianym kościółku, około 2 km na południowy wschód od świątyni parafialnej. To objaśnienie pochodzenia nazwy Klimkówka jest przykładem tzw. etymologii ludowej.

Klimkówka - jako typowa wieś łańcuchowa - rozciąga się w dolinie, a poszczególne skupiska domów - ogniwa - miały lub mają swoje nazwy, motywowane w różny sposób. Idąc w górę wsi, są to kolejno: Młaki, Solarzówka, Wygon, Górka, Kielarówka, Pod Krzakami, Fichty, Łazy i Kopalnia. Mianami topograficznymi, czyli opisującymi właściwości terenu, są: Młaki - od młaka ‘teren podmokły, mokradło’, Górka - ‘grupa domów położona na wzgórzu’, Pod Krzakami (Pod Kszokami) - ‘część wsi pod jakimiś zaroślami’ oraz Fichty - od niemieckiego Fichte ‘świerk’. Ostatnia z nazw została zaadaptowana do języka polskiego w liczbie mnogiej.

Łazy, Wygon i Kopalnia nawiązują do działalności człowieka w terenie. Najstarszą z nich są Łazy, które przenoszą nas w czasy początków wsi w średniowieczu. Nazwa ta pierwotnie oznaczała ‘obszar wykarczowany i wypalony, przeznaczony pod uprawę’. Wygon (Z Wygonu) to ‘droga wiejska służąca do przegonu bydła w pole’. Najmłodszą częścią omawianej miejscowości jest Kopalnia. Według Stanisława Krukara (Z Tartaku) na pogranicze Klimkówki i Iwonicza po I wojnie światowej przeniosła się rodzina Szul z Wólki. Później osiedliła się tam rodzina Penarów. W latach trzydziestych XX w. od Szulów grunt kupił dyrektor kopalni ropy naftowej „Iza” o nazwisku Franas i wybudował okazały, murowany budynek, który - opuszczony i zaniedbany - stoi do dzisiaj. Rusini z Wólki osiedle to nazywali Cegielnią. Marta Iliasz wspominała: „Cyhylnia - trzy domki były”.

Kielarówka i Solarzówka (Z Solorzówki) to przykłady określeń wywodzących się od nazw osobowych. Pierwsze od nazwiska Kielar (Kilar), drugie od przydomku Solarz (Solorz) (rodzina Wais). Sam przydomek wiąże się prawdopodobnie z solą. Może ktoś w przeszłości zajmował się sprzedażą soli, albo pracował w warzelni soli w Iwoniczu?

Mieszkańcy Klimkówki - wobec dużej powtarzalności swoich nazwisk - posiadają liczne przydomki. Część z nich wpisała się także w nazwy terenowe, które omówię w następnym spotkaniu.

Wojciech Krukar

Link do części 2 artykułu