Przedwojenne Puławy według spisu z 1931 r. liczyły 129 gospodarstw i 812 mieszkańców. Przedwojenny nauczyciel tutejszej szkoły - Bronisław D. Kapko - zapisał w lutym 1936 r.: „Łemki 1100 osób, oprócz tego ksiądz Ukrainiec, Polacy: leśniczy, nauczyciel i dzierżawca folwarku z rodziną. [...] Do Puław należą przysiółki: „Hamry” leżące na północ, liczące 30 około osób i „Wernejówka” leżąca na południowy zachód, licząca około 100 osób. [...] Wieś rozciąga się wzdłuż potoku, który zwie się Puławka, spadającego za wsią do Wisłoka. „Górny Koniec” [dzisiaj Puławy Górne] leży o wiele wyżej od „Dolnego Końca” [Puław Dolnych]. Kształt wsi jest podobny do kata prostego. Zaczyna się ona u północnych stoków góry zwanej „Bukowycia”, a jej wierzchołek zwie się „Skipci” [Skibce]. Z lasu szpilkowego tej góry wypływa Puławka i płynie na północny zachód, prawie w środku wsi, obok folwarku, skręca na zachód. [...] W miejscu skrętu do Puławki z prawej strony wpada mały potok, zowią go Puławka, a niektórzy Stara Puławka. Płynie on ze wschodu. Od wschodu są góry pokryte lasem szpilkowym, które noszą nazwy: „Polana”, „Werch”, „Stilci”, od południowego-zachodu jest góra „Kiczera” (punktem wyjściowym w oznaczaniu jest szkoła). Od północnego-zachodu góra „Kicierka” i „Łysa hora”. Pola noszą nazwy: „Paseky”, „Nad debramy”, Na łąkach”, „Łan”, „Wowcza jama”, „Czwertky”, „Peczeryci”, „Surowyna”. To są tylko niektóre nazwy”.

Puławy przedstawione w tym opisie przestały istnieć pod koniec kwietnia 1946 r. Już na początku tego miesiąca Puławianie zdali sobie sprawę, że będą musieli opuścić swoją wieś, gdy wysiedlono ludność Odrzechowej. Od tego momentu przygotowywali się do wyjazdu. Przykładowo rodzina Kiniów, która mieszkała w Puławach Dolnych koło leśniczówki, tuż przed wyjazdem przekazała wszystkie swoje ule z pszczołami Potockim z Pastwisk. 26 IV ruszyli na stację kolejową w Zarszynie. Cała ludność wsi została osadzona w Zbarażu i okolicy w zachodniej Ukrainie. Wychodźcy zabrali ze sobą całą kulturę niematerialną swojej osady, w tym nazwy terenowe. Dolina Puław opustoszała na ponad 20 lat...

Mapy topograficzne z okresu powojennego, niezależnie od skali, powielały nomenklaturę przedwojennej wigówki. A ta zawierała tylko cztery miana górskie: Kiczerkę, Kiczerę, Polanę i Skibce. Wołoski termin topograficzny Kiczera omówiłem szerzej przy opisie nazewnictwa Głębokiego. Przypomnę tylko, że odnosi się on najczęściej do ‘niedużych gór, wyrastających w bocznych grzbietach większych pasma górskich’. Kiczera puławska, na stoku której znajduje się stacja narciarska, jest znakomitym tego przykładem. Szczyt ten stanowi najwyższy punkt grzbietu, który odgałęzia się od Bukowicy na północ i jest zamknięty dolinami potoku płynącego przez Puławy od wschodu i północy oraz Wisłoka po stronie zachodniej. Podobne cechy ma Kiczerka. Jest to niewielka kopka na końcu grzbietu zamykającego dolinę wsi od północy. Na drugim zdjęciu austriackim z lat 1861 -1864 opisano ją mianem „Konik”. Polana to rozległe i wybitne wzniesienie między Puławami Górnymi a obniżeniem górnej Pielnicy. Nazwa tej góry jest klarowna pod względem znaczeniowym, ale pamiętajmy, że jest to miano stare, które mówi nam albo o pierwotnym braku lasu, albo o wcześnie dokonanym tu jego karczunku. Najwyższym szczytem nad Puławami są Skibce (łemkowskie Skibci, Skypci) w paśmie Bukowicy. Określenie to nawiązuje do kształtu: ‘góra podobna do skiby’.

Pod koniec 1989 r. indagowałem w Pastwiskach p. Jana Hryńczaka. Dowiedziałem się wówczas od niego, że w Odrzechowej mieszka pochodzący z Puław p. Stefan Kiń. Już dwie godziny później mój nowy informator opisywał topografię swojej rodzinnej osady. Nie znałem wówczas treści przedwojennego kwestionariusza, wypełnionego przez nauczyciela Kapkę. Każda więc nazwa poza czterema znanymi mi z map była prawdziwym odkryciem. A p. Kiń już w trakcie pierwszego spotkania podał mi ich 24. We wrześniu 1995 r. wspólnie odwiedziliśmy Puławy. Ten wyjazd przyniósł kolejną grupę mian terenowych. Wtedy p. Stefan polecił mi, abym skontaktował się z p. Wasylem Kiniem, zamieszkałym w Zbarażu. Pod wskazany adres wysłałem robocze, kolorowe mapy przedwojennych Pulaw wraz z listą pytań. Odpowiedzi otrzymałem w grudniu 1995 r. i w maju 1996 r. W obu przypadkach p. Wasyl Kiń na mapy wniósł blisko 70 numerków, którym na osobnej kartce przyporządkował nazwy. W zbiorze tym nie ma tylko jednego miana zapisanego przed wojną - „Peczeryci”. Rdzeniem tego toponimu jest słowo peczera, peczara ‘pieczara, jama’. Sama nazwa - w luźnym tłumaczeniu Piczar(z)yce - może wskazywać miejsce, gdzie są/były jakieś jamy, wnęki w terenie, np. w skalistych zboczach doliny Wisłoka. Niestety, nie znamy desygnatu tego miana. Wybrane z pozostałych nazw terenowych Puław omówię w czasie kolejnej wycieczki.

Wojciech Krukar