Dzisiaj Puławy składają się z dwóch części: Puław Dolnych nad Wisłokiem i Górnych trzy kilometry na wschód, w bocznej dolince potoku Bridok wcinającej się w pasmo Bukowicy.

Wieś powstała „na surowym korzeniu” w 1572 r. dzięki przywilejowi Zygmunta Augusta dla Iwanka i Michała z rodu kniaziów z Odrzechowej.

Według jednego z przekazów ludowych nazwa Puławy brzmiała pierwotnie „Poławy” i oznaczała wieś położoną w głębokiej dolinie, którą można było przykryć płachtą, powałą (po łemkowsku powałoju). Inną etymologię ludową zapisał w 1936 r. Bronisław D. Kopko, nauczyciel z tutejszej szkoły: „Na podstawie niejasnych podań wiadomo, że do powstania wioski przyczynili się zbóje grasujący na granicy. Wioska nosząca nazwę Krywe rozsiadła się wzdłuż potoku. Była królewszczyzną i należała do dóbr stołowych. Dalej podanie mówi, że w czasie, gdy walczył tu Pułaski, nazwał wieś Poławy, gdyż było tu dużo ław - kładek na potoku, który nazwano Poławka. Ludność miejscowa dziś tak nazywa wieś - Poławy”.

Przekaz, według którego Puławy pierwotnie nosiły miano Kr(z)ywe, nie jest pozbawiony podstaw. Wspomniany przywilej z 1572 r. zawiera nie tylko nazwę Poławy, ale wymienia też potoki Krzywe i Wywierówka (Stadnicki A., 1848, s. 43). Hydronim Krzywe mógł być w użyciu w okresie poprzedzającym lokację osady. Niestety, nie zachował się on w pamięci przedwojennych mieszkańców wsi, ani w kartografii archiwalnej. Wywierówka jest najprawdopodobniej błędnym odczytem słowa Wernejówka.

W pracach naukowych ojkonim Puławy jest dyskusyjny. Z. Stieber (1948, s. 43) uważa go za niejasny. W. Makarski (1986, s. 136) i J. Rieger (1995, s. 201) łączą go z określeniem potoku Poława i słowem puława, które ma oznaczać ‘miejsce niskie, bagniste’. S. Rospond (1984, s. 315), rozpatrując nazwę miasta Puławy nad Wisłą, takie powiązanie uznał za nieprawdopodobne. Jedno z objaśnień zaproponowanych przez tego autora sprowadza się do wyrazu ława w znaczeniu ‘przejście przez rzekę’. Po-ławy byłyby zatem osadą położoną w pobliżu brodu (za brodem). Stare przejścia przez Wisłok, czyli ławy, były w rejonie dzisiejszego mostu na drodze do wsi oraz koło dawnych Hamrów na wysokości Rudawki Rymanowskiej. Ciekawe jest to, że mapa katastralna z 1851 r. w rejonie tego drugiego brodu podaje nazwę Ławiczne.

Do przedwojennych Puław należały dwa przysiółki: Hamry i Wernejówka. Pierwszy, obecnie nieistniejący, leżał na prawym brzegu Wisłoka. Wiadomo, że w 1570 r. Żyd rymanowski Abraham otrzymał przywilej na założenie tutaj kuźnicy żelaznej. W 1616 r. miejsce to miało nazwę Hamrzele (Fastnacht A., 2007, s.151). Być może jest to zniekształcona forma słowa Hamrzyska, które oznaczało ‘teren, gdzie były hamry, tj. wielkie kuźnie’. Wyraz hamry był w przeszłości w szerszym użyciu w Polsce południowej. Znajdziemy go m.in. w utworach Wacława Potockiego.

Wernejówka powstała jako wieś królewska w 1559 r., ale później stała się częścią Puław. Niektóre opracowania podają błędną informację, że był to przysiółek Polan Surowicznych (np. Krasowski I., Czelak I., 2013, s. 88). Nazwa osady jest dzierżawcza i pochodzi od nazwiska (przydomku) Wernej. Występowało ono w przedwojennej Odrzechowej. W północno zachodniej części Puław jest druga Wernejówka, gdzie sygnuje teren przy starej drodze do Hamrów.

Wojciech Krukar